นวนิยายเรื่องสุดท้ายของ ฟีโอดอร์ ดอสโตเยฟสกี พาเราเข้าสู่ครอบครัวคารามาซอฟ—บ้านที่เต็มไปด้วยบาดแผลเก่า ความรักที่บิดเบี้ยว เงิน ความศรัทธา และความโกรธที่ไม่มีใครยอมพูดออกมาตรง ๆ ศูนย์กลางของเรื่องคือพี่น้องสามคนที่ต่างกันสุดขั้ว: คนหนึ่งร้อนแรงและใช้ชีวิตตามแรงปรารถนา คนหนึ่งเฉียบคม ช่างสงสัย และไม่ยอมรับคำตอบง่าย ๆ ส่วนอีกคนอ่อนโยน มีศรัทธา และพยายามมองหาความดีในมนุษย์ ทั้งสามต้องกลับมาเผชิญหน้ากับพ่อผู้เห็นแก่ตัวและอดีตที่พวกเขาไม่เคยหลุดพ้น เมื่อความขัดแย้งในบ้านค่อย ๆ รุนแรงขึ้น เรื่องจึงกลายเป็นทั้งดราม่าครอบครัว ลึกลับเข้มข้น และการตั้งคำถามใหญ่ ๆ ว่า มนุษย์มีอิสระแค่ไหน ความผิดเริ่มต้นที่การกระทำหรือความคิด และเราจะให้อภัยคนที่ทำร้ายเราได้จริงหรือไม่

ท่ามกลางความหนาวเหน็บและตึกรามบ้านช่องที่ดูอึมครึมของกรุงเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก มาคาร์ อะเล็กเซเยวิช เสมียนยากจนวัยกลางคนผู้มีหน้าที่คัดลอกเอกสารไปวันๆ ได้ค้นพบความหมายเดียวในชีวิตของเขา นั่นคือการได้ดูแล วาร์วารา อะเล็กเซเยฟนา หญิงสาวกำพร้าผู้บอบช้ำจากมรสุมชีวิต ซึ่งอาศัยอยู่ใต้ชายคาห้องเช่าซอมซ่อฝั่งตรงข้าม

เรื่องราวของดอสโตเยฟสกีผู้เดินเตร็ดเตร่อยู่ในนครเปเตียร์บูร์ก เฝ้ามองผู้คนตามท้องถนนและพบเห็นเหล่าคนแปลกหน้าที่เข้ามาพร้อมเรื่องราวอันน่าขันและน่าประหลาดใจ

โปลซุนคอฟ ชายผู้ชอบเล่าเรื่องและยอมทำทุกอย่างเพื่อให้ตนเองเป็นที่ยอมรับ กลับต้องเผชิญกับความอับอายและความขัดแย้ง เมื่อเขาไปปรากฏตัวในงานเลี้ยงของผู้คนที่มีฐานะสูงกว่า

รวมสี่บทบันทึกแห่งเปเตียร์บูร์กที่ดอสโตเยฟสกีใช้ชีวิตประจำวันเป็นภาพสะท้อนสังคม ความคิด และธรรมชาติของมนุษย์ ก่อนยุคแห่งนวนิยายชิ้นสำคัญของเขา

บันทึกชีวิตและผู้คนในเปเตียร์บูร์ก ผ่านสายตาอันเฉียบคมของดอสโตเยฟสกี ตั้งแต่ความฟุ้งฝันของสังคมเมือง ไปจนถึงการเสียดสีธรรมชาติของมนุษย์ในชีวิตประจำวัน

จดหมายเก้าฉบับ ความจริงหนึ่งเดียว และผู้เล่าเรื่องสองคน เมื่อทุกถ้อยคำต่างอ้างว่าตนคือความจริง คำถามจึงไม่ใช่ "ใครพูดโกหก" แต่คือ "เราจะเชื่อใคร"

นิยายปรัชญาขึ้นหิ้ง — เรื่องราวสี่คืนกับหนึ่งเช้า เมื่อคนช่างฝันผู้โดดเดี่ยวได้พบหญิงสาวผู้หนึ่ง ช่วงเวลาอันแสนสั้นกลับเปลี่ยนความหมายของชีวิตทั้งชีวิต

จากรถไฟ โรงแรม ถนน และโรงละครในยุโรป ดอสโตเยฟสกีบันทึกทั้งสิ่งที่พบเห็นและผู้คนที่ได้พบเมื่อยามเดินทางไปยังสถานที่ในฝันเมื่อยังเด็ก ตั้งแต่ชาวปารีส ชนชั้นบูร์ฌัว ไปจนถึงภาพชีวิตและความศิวิไลซ์ของโลกตะวันตก ด้วยสายตาที่ทั้งขบขัน เสียดสี และแหลมคม จนการเดินทางครั้งนี้กลายเป็นบันทึกยุโรปที่ไม่เหมือนหนังสือเดินทางเล่มใด