คำแก้ต่างของโสเครตีส
พวกท่าน, ชาวเอเธนส์, ได้รับผลจากคำพูดของผู้กล่าวหาผมอย่างไร, ผมบอกไม่ได้; แต่รู้ว่าพวกเขาแทบทำให้ผมลืมว่าตนเป็นใคร—พูดได้น่าเชื่อถึงเพียงนั้น; ถึงอย่างนั้นกลับแทบไม่ได้พูดความจริงสักคำ. แต่ในคำเท็จมากมายที่พวกเขาพูด, มีข้อหนึ่งที่ทำให้ผมประหลาดใจยิ่ง;—ผมหมายถึงที่พวกเขาบอกว่าพวกท่านควรระวัง อย่าปล่อยให้พลังวาทศิลป์ของผมหลอกได้. การพูดเช่นนี้, ทั้งที่ต้องถูกจับได้ทันทีที่ผมเปิดปากและแสดงว่าตนหาใช่นักพูดชั้นยอดแต่อย่างใด, ดูไร้ยางอายที่สุดในสายตาผม—เว้นแต่พลังวาทศิลป์ที่พวกเขาหมายถึงคือพลังของความจริง; เพราะหากหมายอย่างนั้น, ผมก็ยอมรับว่าพูดมีวาทศิลป์. แต่ต่างจากพวกเขาสักเพียงไร! เอาล่ะ, อย่างที่ผมกล่าว, พวกเขาแทบไม่ได้พูดความจริงเลย; แต่จากผม พวกท่านจะได้ฟังความจริงทั้งหมด: ทว่า, มิใช่, ในรูปสุนทรพจน์ที่ตระเตรียมประดับถ้อยคำวลีอย่างวิธีของพวกเขา. ไม่เลย, ขอสาบานต่อสวรรค์! ผมจะใช้ถ้อยคำและเหตุผลที่นึกได้ในขณะนั้น; เพราะผมมั่นใจในความยุติธรรมของคดีตน (หรือ, ผมแน่ใจว่าถูกต้องที่เลือกวิธีนี้.): ด้วยวัยของผม ไม่ควรมาปรากฏต่อหน้าพวกท่าน, ชาวเอเธนส์, ในบทบาทนักพูดหนุ่ม—อย่าให้ใครคาดหวังเช่นนั้นจากผม. และผมขอร้องให้พวกท่านช่วยผมอย่างหนึ่ง:—หากผมแก้ต่างตามวิธีที่เคยชิน, และพวกท่านได้ยินผมใช้ถ้อยคำอย่างที่ใช้ในอากอรา, ตามโต๊ะของผู้แลกเงิน, หรือที่อื่น, ขออย่าประหลาดใจ, และอย่าขัดจังหวะเพราะเหตุนี้. เพราะผมอายุกว่าเจ็ดสิบปีแล้ว, และเพิ่งขึ้นศาลเป็นครั้งแรกบัดนี้, จึงไม่คุ้นเคยกับภาษาของสถานที่นี้เลย; เพราะฉะนั้นขอให้พวกท่านมองผมเหมือนคนต่างถิ่นจริงๆ, ซึ่งพวกท่านจะผ่อนปรนให้หากพูดภาษาพื้นเมืองของตน, ตามแบบแผนบ้านเกิด:—ผมขออย่างไม่เป็นธรรมเหรอ? อย่าใส่ใจลีลา, ซึ่งอาจดีหรือไม่ดีก็ได้; แต่จงคิดถึงความจริงของถ้อยคำเท่านั้น, และใส่ใจสิ่งนั้น: ให้ผู้พูดพูดจริง และผู้ตัดสินตัดสินอย่างยุติธรรม
ประการแรก, ผมต้องตอบข้อกล่าวหาเก่าและผู้กล่าวหากลุ่มแรก, แล้วจึงต่อไปถึงกลุ่มหลัง. เพราะแต่เดิมผมมีผู้กล่าวหามากมาย, ซึ่งกล่าวเท็จใส่ผมต่อพวกท่านมาหลายปี; และผมกลัวคนเหล่านั้นยิ่งกว่าอานิตัสกับพวก, ซึ่งก็อันตราย, เช่นกัน, ในแบบของตน. แต่อีกพวกอันตรายกว่ามาก, พวกเขาเริ่มตั้งแต่พวกท่านยังเป็นเด็ก, และยึดครองจิตใจด้วยคำเท็จ, เล่าถึงโสเครตีสคนหนึ่ง, ผู้มีปัญญา, ซึ่งค้นคิดเรื่องฟ้าเบื้องบน, ขุดค้นดินเบื้องล่าง, และทำให้เหตุผลที่ด้อยกว่าดูเหนือกว่า. ผู้แพร่เรื่องนี้คือผู้กล่าวหาที่ผมหวาดกลัว; เพราะผู้ฟังมักนึกว่าคนค้นคว้าเช่นนั้นไม่เชื่อว่าเทพเจ้ามีอยู่. และคนเหล่านั้นมีมาก, ข้อกล่าวหาต่อผมก็เก่าแก่, พวกเขากล่าวในวันที่พวกท่านรับอิทธิพลได้ง่ายกว่าบัดนี้—ในวัยเด็ก, หรืออาจเป็นวัยหนุ่ม—และเมื่อฟังคดี ก็ปล่อยให้ตัดสินฝ่ายเดียว, เพราะไม่มีผู้ตอบ. และที่ยากที่สุด, ผมไม่รู้และบอกชื่อผู้กล่าวหาไม่ได้; เว้นแต่ในกรณีที่บังเอิญเป็นกวีตลกคนหนึ่ง. ทุกคนที่โน้มน้าวพวกท่านด้วยความริษยาและประสงค์ร้าย—บางคนเชื่อตนเองเสียก่อน—คนจำพวกนี้ทั้งหมดรับมือยากที่สุด; เพราะผมเรียกพวกเขามาที่นี่, และซักค้านไม่ได้, จึงต้องต่อสู้กับเงาเพื่อแก้ต่าง, และโต้แย้งทั้งที่ไม่มีใครตอบ. ถ้าเช่นนั้นขอให้พวกท่านถือร่วมกับผม, อย่างที่กล่าวมา, ว่าคู่กรณีมีสองจำพวก; พวกหนึ่งใหม่, อีกพวกเก่า: และหวังว่าพวกท่านจะเห็นสมควรให้ผมตอบพวกหลังนี้ก่อน, เพราะข้อกล่าวหาเหล่านี้พวกท่านได้ยินก่อนข้ออื่นนาน, และบ่อยกว่ามาก
เอาล่ะ, ถ้าเช่นนั้น, ผมต้องแก้ต่าง, และพยายามล้างคำใส่ร้ายในเวลาอันสั้น, ทั้งที่มันอยู่มานาน. ขอให้สำ