บทที่ I
"Глава I "
แทนคำนำ
"ВМЕСТО ПРЕДИСЛОВИЯ "
นี่ก็ผ่านมากี่เดือนแล้วนะที่พวกคุณพร่ำบอกผม, เพื่อนรักทั้งหลาย, ว่าให้ผมรีบพรรณนาให้พวกคุณฟังถึงความประทับใจจากต่างประเทศของผม, โดยไม่สงสัยเลย, ว่าด้วยคำขอของพวกคุณนั้นพวกคุณกำลังทำให้ผมจนมุมเสียแล้ว. ผมจะเขียนอะไรให้พวกคุณดี? จะเล่าอะไรใหม่, สิ่งที่ยังไม่เป็นที่รู้จัก, ซึ่งยังไม่มีใครเล่า? ในบรรดาพวกเราชาวรัสเซียทั้งหมด (กล่าวคืออย่างน้อยก็ผู้ที่อ่านนิตยสาร) ยุโรปไม่เป็นที่รู้จักดีกว่ารัสเซียถึงสองเท่า, มิใช่หรือ? ผมใช้คำว่าสองเท่านี้ก็สุภาพมากแล้ว, และที่จริงคงเป็นสิบเท่า. ยิ่งไปกว่านั้น, นอกเหนือจากข้อพิจารณาทั่วไปเหล่านี้, พวกคุณก็รู้เป็นการเฉพาะ, ว่าโดยเฉพาะสำหรับผม-น่ะแทบไม่มีอะไรจะเล่า, และยิ่งไม่ต้องพูดถึงการจดบันทึกอย่างเป็นลำดับ, เพราะตัวผมเองก็ไม่ได้เห็นอะไรเป็นลำดับ, และหากมีอะไรที่เห็นบ้าง, ก็ไม่มีเวลาได้พินิจพิเคราะห์. ผมอยู่ที่เบอร์ลิน, ที่เดรสเดิน, ที่วีสบาเดิน, ที่บาเดิน-บาเดิน, ที่โคโลญ, ที่ปารีส, ที่ลอนดอน, ที่ลูเซิร์น, ที่เจนีวา, ที่เกนูยา, ที่ฟลอเรนเซีย, ที่มิลาน, ที่เวเนเชีย, ที่วีนา, และยังไปสถานที่อื่นๆอีกสองครั้ง, และทั้งหมดนี้, ทั้งหมดนี้ผมเดินทางไปทั่วพอดีภายในสองเดือนครึ่ง! จะเป็นไปได้หรือที่จะพินิจพิเคราะห์อะไร-สักอย่างได้อย่างเป็นเรื่องเป็นราวบ้าง, เพียงเดินทางผ่านถนนหนทางมากมายถึงเพียงนั้นภายในสองเดือนครึ่ง? พวกคุณจำได้, เส้นทางของผมนั้นผมจัดไว้ให้ตัวเองล่วงหน้าตั้งแต่อยู่ในเปเตียร์บูร์ก. ผมไม่เคยอยู่ต่างประเทศแม้แต่ครั้งเดียว; ผมโหยหาที่จะไปที่นั่นแทบจะตั้งแต่ที่ผมผมยังเป็นเด็กแรกๆ, ตั้งแต่สมัยนั้น, เมื่อยามค่ำคืนฤดูหนาวอันยาวนาน, เพราะยังอ่านหนังสือไม่เป็น, ผมได้แต่นั่งฟัง, อ้าปากค้างและตัวสั่นด้วยความปลาบปลื้มและความหวาดกลัว, ขณะที่พ่อแม่อ่านนวนิยายของแรดคลีฟฟ์ก่อนนอน, ซึ่งต่อมาผมก็มักเพ้อถึงในความฝันด้วยพิษไข้. ในที่สุดผมก็ออกไปต่างประเทศเมื่ออายุสี่สิบปี, และ, แน่นอนทีเดียวว่า, ผมอยากไม่เพียงแต่เที่ยวชมให้ได้มากที่สุด, แต่ถึงกับอยากชมทุกสิ่ง, ต้องทุกสิ่งอย่างแน่นอน, โดยไม่คำนึงถึงระยะเวลา. ยิ่งไปกว่านั้นผมไม่สามารถเลือกสถานที่อย่างใจเย็นได้อย่างเด็ดขาด. พระเจ้าเอ๋ย, ผมคาดหวังจากการเดินทางครั้งนี้ไว้มากมายเพียงใด! "แม้จะพินิจพิเคราะห์อะไรไม่ได้อย่างละเอียด, — ผมคิด, — แต่อย่างน้อยผมก็ได้เห็นทุกสิ่ง, ไปมาแล้วทุกแห่ง; อย่างน้อยจากทุกสิ่งที่ได้เห็นนั้นจะประกอบกันเป็นอะไร-สักอย่างที่สมบูรณ์, เป็นภาพพาโนรามาทั่วไปอะไร-สักอย่างหนึ่ง. เมื่อทั้ง "สตรานา สเวียตีคห์ ชูเดส" ปรากฏแก่ผมพร้อมกัน, จากมุมมองแบบนกบิน, ราวกับแผ่นดินแห่งพันธสัญญาจากภูเขาในทัศนียภาพเบื้องหน้า. คำเดียวก็คือ, จะเกิดความประทับใจใหม่-สักอย่าง, อันอัศจรรย์, ทรงพลัง ขึ้นมา. เพราะบัดนี้, ผมนั่งอยู่ที่บ้าน, สิ่งใดเล่าที่ผมโหยหาที่สุด, เมื่อนึกถึงการเดินทางในฤดูร้อนของผม? ไม่ใช่เรื่องที่ว่า, ผมไม่ได้พินิจพิเคราะห์สิ่งใดอย่างละเอียด, แต่เป็นเรื่องที่ว่า, ผมเกือบจะได้ไปทุกแห่งแล้วแท้ๆ, แต่อย่างเช่น, ที่รีม, ผมกลับไม่ได้ไป. และที่รีมผมอาจจะ, บางที, กระทั่งพลาดชมพระสันตะปาปาไปก็ได้..." สรุปคำเดียวก็คือ, ความกระหายสิ่งใหม่-อันไม่รู้จักอิ่ม, ความอยากเปลี่ยนสถานที่, ความประทับใจทั่วไป, แบบสังเคราะห์, แบบพาโนรามา, แบบมุมมอง ได้เข้าจู่โจมผมอย่างหนึ่ง. แล้วหลังจากคำสารภาพเช่นนี้พวกคุณคาดหวังอะไรจากผม? จะให้ผมเล่าอะไรให้พวกคุณฟัง? จะให้ผมวาดภาพอะไร? ภาพพาโนรามา, มุมมอง? อะไร-สักอย่างจากมุมมองแบบนกบิน? แต่บางที, พวกคุณเอ