จากความทรงจำของนักฝัน
"Из воспоминаний мечтателя"
'...หรือเขาถูกสร้างขึ้น
เพียงเพื่อเคียงใจนาง
แม้เพียงชั่วขณะ?..'
อีว. ตูร์เกเนฟ
คืนที่หนึ่ง
"Ночь первая"
มันเป็นคืนที่แสนวิเศษ, เป็นคืนอย่างที่มีได้เพียงเมื่อยามเรายังหนุ่มสาว, ท่านผู้อ่านที่รัก. ท้องฟ้านั้นเต็มไปด้วยหมู่ดาว, ช่างเป็นท้องฟ้าที่สว่างไสว, จนเมื่อมองขึ้นไปแล้ว, ก็อดถามตัวเองไม่ได้ว่า: มันจริงหรือที่คนแสนใจร้อนและเอาแต่ใจสารพัดประเภท จะสามารถมีชีวิตอยู่ใต้ท้องฟ้าเช่นนี้ได้? นี่ก็เป็นคำถามแบบคนหนุ่มสาว, ผู้อ่านที่รัก, หนุ่มสาวมากจริงๆ, แต่ขอพระเจ้าทรงโปรดประทานคำถามเช่นนี้แก่ท่านอยู่เสมอ!.. เมื่อพูดถึงสุภาพบุรุษผู้แสนขี้โมโหและเอาแต่ใจทั้งหลายแล้ว, ผมอดไม่ได้ที่จะนึกถึงพฤติกรรมอันเรียบร้อยของตนเองตลอดทั้งวัน ตั้งแต่เช้า, ผมก็เริ่มถูกทรมานด้วยความกระวนกระวายอันประหลาดอย่างหนึ่ง, ผมรู้สึกขึ้นมาทันทีว่า, ผมผู้โดดเดี่ยวถูกทุกคนทอดทิ้ง, และทุกคนกำลังทอดทิ้งผมไป. แน่นอนว่าใครๆก็มีสิทธิ์จะถามว่า: แล้ว "ทุกคน" เหล่านี้คือใคร? เพราะมันนานถึงแปดปีแล้ว, ที่ผมอาศัยอยู่ในเปเตียร์บูร์ก, แต่ก็แทบไม่เคยทำความรู้จักกับใครได้เลยแม้แต่คนเดียว, แต่ลองพิจารณาดูเองเถิด, จะให้ผมต้องมีคนรู้จักไปเพื่ออะไร? สำหรับผมแล้ว, ทั้งเปเตียร์บูร์กก็เป็นคนรู้จักอยู่แล้ว, นั่นจึงเป็นเหตุที่ทำให้ผมรู้สึกว่าทุกคนต่างก็ทิ้งผมไปเมื่อทั้งเปเตียร์บูร์กลุกขึ้นและจู่ๆ ก็พากันออกไปพักฤดูร้อนที่ดาชู. ผมรู้สึกหวาดกลัวที่จะต้องอยู่ตามลำพัง, และตลอดสามวันเต็มผมเดินเร่ไปทั่วเมืองด้วยความเศร้าระทม, โดยไม่เข้าใจเอาเสียเลยว่าเกิดอะไรขึ้นกับตัวเอง. ไม่ว่าจะเดินไปที่เขื่อนเนฟสกี, ในสวนสาธารณะ, หรือเดินเลียบฝั่งแม่น้ำ — ก็ไม่พบแม้แต่ใบหน้าสักคนจากที่ผมเคยชินกับการพบในที่เดิมเวลาเดิมตลอดทั้งปี. พวกเขาแน่นอนว่าไม่รู้จักผม, แต่ผมรู้จักพวกเขา, ผมรู้จักพวกเขาเป็นอย่างดี; ผมแทบจะศึกษารูปหน้าของพวกเขาเสียด้วยซ้ำ — ผมพลอยสุขเมื่อพวกเขาอารมณ์ดี, และหม่นหมองไปพร้อมกันเมื่อพวกเขาขุ่นมัว, ผมแทบจะผูกมิตรกับชายชราผู้คนหนึ่ง, ที่ผมพบทุกวันของพระเจ้า, ช่วงเวลาเดิมแถวฟอนตันกา(Фонтанкѣ). ใบหน้าของเขาเคร่งขรึมและครุ่นคิดมาก, เอาแต่พึมพำอยู่ใต้หนวดและโบกมือซ้ายไปมา, ส่วนมือขวาถือไม้เท้าเป็นปุ่มปมที่มีหัวทอง. แม้แต่เขาเองก็ดูเหมือนจะเริ่มคุ้นกับผม, และดูเหมือนจะมีความเอาใจใส่ต่อผมอย่างจริงใจ. หากบังเอิญว่าผมไม่ได้ไปอยู่ที่จุดเดิมของฟอนตันกาในเวลาที่กำหนด, ผมก็มั่นใจว่าเขาคงจะเกิดอาการหม่นหมองขึ้นมา. นั่นจึงเป็นเหตุที่บางครั้งเราทั้งคู่แทบจะยกหมวกทักทายกัน, โดยเฉพาะเมื่อเราทั้งสองอยู่ในอารมณ์ที่ดี. เมื่อวันก่อน หลังจากที่เราไม่ได้พบกันถึงสองวันเต็ม ก่อนจะพบกันในวันที่สาม เราเกือบจะยกมือแตะหมวกกันอยู่แล้ว, แต่โชคดีที่เรารู้ตัวทันเวลา, จึงลดมือลง และเดินผ่านกันไปด้วยความรู้สึกผูกพันอย่างเงียบๆ. บ้านต่างๆ ก็เป็นที่คุ้นเคยของผมเช่นกัน เมื่อผมเดินผ่านไป, แต่ละหลังดูเหมือนจะวิ่งออกมาหาผมบนถนนเพื่อดูผมผ่านหน้าต่างทุกบาน และแทบจะพูดว่า: "สวัสดี; สบายดีไหม? ผมก็สบายดีขอบคุณพระเจ้า, ในเดือนพฤษภาคมจะมีการต่อเติมเพิ่มชั้นด้วยนะ" หรือ: "สบายดีรึเปล่า? พรุ่งนี้ผมจะถูกซ่อมแซมแล้วนะ", หรือ: "ฉันเกือบจะไหม้แล้ว ตกใจแทบแย่" และอื่นๆ. ในบรรดาพวกมันผมมีบ้านที่ชื่นชอบ, เป็นเพื่อนสนิทบางหลัง; หนึ่งในนั้นตั้งใจจะไปรักษาตัวกับสถาปนิกในฤดูร้อนนี้. ผมตั้งใจจะไปแวะทุกวัน, เพื่อไม่ให้ถูกรักษาจนพังหรืออย่างใดอย่างหนึ่ง, ขอพระเจ้าทรงคุ้มครองมันด้วย!.. แต่ผมจะไม่มีวันลืมเรื่องราวของบ้านสีชมพู